Stigmatisering geestelijke gezondheidszorg. Taboes doorbreken.


Mick Hutsebaut werd in 2006 voor het eerst opgenomen in het Psychiatrisch Ziekenhuis Bethaniënhuis. In een periode van 8 jaar was hij 6 jaar in behandeling, met een aantal lange en ook kortere opnames. Vandaag werkt hij voor het Bethaniënhuis als ervaringswerker. Hij vertelt ons over het stigma.

Op welke manier werd jij als patiënt met het stigma geconfronteerd?
Mick: ‘Mensen kijken vaak naar psychiatrische patiënten met een bevreesde terughoudendheid. Ooit zat ik 2 dagen lang op een bankje in het dorp, ik was volledig op. Niemand sprak me aan. Tot er na 2 dagen een ambulance stopte. Als patiënt voelde ik me voortdurend geobserveerd door winkeliers en Zoerselnaars. Dat was confronterend in het begin. Op den duur begin je je ernaar te gedragen, je wordt schichtig. Je denkt ze zullen me toch allemaal een rare vinden, niemand begrijpt me, ik zal er nooit bij horen. Terug integreren in de maatschappij is vaak moeilijk omdat je als psychiatrisch patiënt geen lening kan krijgen bij de bank en niet terecht kan op de huurmarkt. Geen enkel immobiliënkantoor wilde mij een appartement verhuren. Toen ik een busabonnement ging halen met vermindering, reageerde de loketbediende: u bent toch niet gehandicapt? Mensen met een psychische kwetsbaarheid worden vaak beschouwd als profiteurs.’

‘Vandaag werk ik in het Psychiatrisch Centrum. Wanneer ik een getuigenis breng, staan mensen vaak versteld. Ze denken dat ik de uitzondering ben, dat er een mirakel is gebeurd. Maar ik heb heel hard gewerkt om met mijn kwetsbaarheid te leren leven. En ik ben niet de enige. Vandaag krijg ik nog steeds vragende blikken wanneer ik afstap aan de bushalte: zou hij hier werken of is hij patiënt?’

Hoe kunnen wij dit probleem verhelpen?
Mick: ‘Stigmatiseren is eigenlijk heel normaal. Ik veroordeel soms ook mensen omdat ze tot een bepaalde groep behoren. Maar toch probeer ik mezelf altijd bewust de vraag te stellen: hoe zou ik handelen in die situatie? Het helpt ook om over kwetsbaarheid te praten. We hebben allemaal wel iemand in onze omgeving die kampt met psychische problemen. Heel veel patiënten vertellen aan hun familie of werkgever dat ze met vakantie zijn. Dat vind ik schrijnend.’

‘Het Psychiatrisch Ziekenhuis zelf kan ook initiatief nemen om het stigma te doorbreken. Door ontmoeting te stimuleren, door Zoerselnaars uit te nodigen op evenementen. Anderzijds kunnen verenigingen ook patiënten uitnodigen. We moeten nog meer werk maken van wederzijdse ondersteuning, ook al zijn er al mooie initiatieven.’

Dus je pleit eigenlijk voor gedeelde zorg?
Mick: ‘Het Psychiatrisch Centrum zal de komende jaren erg veranderen. Vanuit de overheid wordt gestimuleerd om ziekenhuisbedden af te bouwen en patiënten in de thuissituatie te ondersteunen met mobiele teams. Dat is positief: patiënten blijven in hun dagelijkse omgeving, verbonden met de maatschappij. Het maakt de stap naar hulpverlening kleiner. Ik had zeker kortere opnames kunnen vermijden als ik een beroep had kunnen doen op een mobiel team.’

‘Vroeger dachten we: het psychiatrisch ziekenhuis biedt een totaalpakket van zorg en bij je ontslag ben je genezen. Daar begint en eindigt de zorg. Nu zien we een opname in de psychiatrie slechts als een schakeltje in een groter geheel, met als doel iemand opnieuw laten functioneren in de maatschappij. Verschillende partners nemen samen de zorg op voor iemand. Naast het ziekenhuis en de huisarts, kunnen dit ook familie of vrienden zijn, maar evengoed een bakker waarbij de patiënt het gevoel heeft terecht te kunnen. Ik ben ervan overtuigd dat het goed is om steunfiguren van de patiënt zoveel mogelijk te betrekken bij de behandeling. Op die manier wordt de zorg gedragen door de maatschappij en dat kan destigmatiserend werken. Daarnaast moet een langere opname mogelijk blijven, er mogen geen mensen tussen de mazen van het net vallen.’

Annelies Oeyen
Stafmedewerker communicatie      
     

 

stigWA is een project van het Psychiatrisch Centrum Bethanië, het Algemeen Ziekenhuis Sint-Jozef en de gemeente Zoersel dat initiatieven neemt om het taboe op geestelijke gezondheidszorg te doorbreken.

Op vrijdag 20 mei 2016 zijn alle Zoerselnaars van harte welkom in het stigWA-ontmoetingscafé in Het Koemeke koffe (Handelslei 238, 2980 Zoersel) tussen 14.30 en 15.15 uur of tussen 15.30 en 16.15 uur. Bij een drankje kan je luisteren naar enkele pakkende getuigenissen en in gesprek gaan met patiënten en hulpverleners. Deze activiteit is gratis en maakt deel uit van de stigWA studiedag ‘Groetjes vanuit de psychiatrie’.